Linguistic Anomaly A Morphological Study in Al-Shatibi's Al-Maqasid al-Shafiyyah Correction of Verbs, Plural Formation and Hamzah Elision As A Model/ الشذوذ عن النِّظامُ اللسانيّ دراسةٌ صرفية في المقاصدِ الشّافيةِ للشاطبيِّ تصحيح الأفعال وبناء الجموع وحذف الهمز أُنموذجا
Abstract
Keywords
Full Text:
PDFReferences
Abū al-Barakāt al-Anbārī, ʿAbd al-Raḥmān ibn Muḥammad ibn Abī Saʿīd al-Anbārī (1999 M). Asrār al-ʿArabiyyah. Dār al-Arqam ibn Abī al-Arqam.
Abū al-Barakāt al-Anbārī, ʿAbd al-Raḥmān ibn Muḥammad ibn Abī Saʿīd al-Anbārī (2003 M). Al-Inṣāf fī Masāʾil al-Khilāf bayna al-Naḥwiyyīn al-Baṣriyyīn wa-al-Kūfiyyīn. Al-Maktabah al-ʿAṣriyyah.
Abū ʿAlī al-Fārisī, al-Ḥasan ibn Aḥmad ibn ʿAbd al-Ghaffār (1990 M). Al-Taʿlīqah ʿalā Kitāb Sībawayh. Taḥqīq: Dr. ʿAwaḍ ibn Ḥamad al-Qawzī.
Abū ʿAlī al-Naḥwī (2002 M). Al-Masāʾil al-ʿAskariyyāt fī al-Naḥw al-ʿArabī. Taḥqīq: Dr. ʿAlī Jābir al-Manṣūrī. ʿAmmān, al-Urdun: Al-Dār al-ʿIlmiyyah al-Dawliyyah li-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ; Dār al-Thaqāfah li-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ.
ʿĀdil Muṣṭafā (2016 M). Mughālaṭāt Lughawiyyah: Al-Ṭarīq al-Thālith ilā Fuṣḥā Jadīdah. Muʾassasat Hindāwī. Nu shira al-kitāb awwalan ʿan Ruʾyah li-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ.
Al-ʿAkbarī, ʿAbd Allāh ibn al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh (1995 M). Al-Lubāb fī ʿIlal al-Bināʾ wa-al-Iʿrāb. Taḥqīq: Dr. ʿAbd al-Ilāh al-Nabhān. Dimashq: Dār al-Fikr.
Al-ʿAkbarī, Abū al-Baqāʾ (1986 M). Al-Tabyīn ʿan Madhāhib al-Naḥwiyyīn al-Baṣriyyīn wa-al-Kūfiyyīn. Taḥqīq wa-dirāsah: Dr. ʿAbd al-Raḥmān ibn Sulaymān al-ʿUthaymīn. Bayrūt: Dār al-Gharb al-Islāmī, cet. 1.
ʿAlam al-Dīn al-Sakhāwī, ʿAlī ibn Muḥammad ibn ʿAbd al-Ṣamad (1995 M). Safar al-Saʿādah wa-Safīr al-Ifādah. Taḥqīq: Dr. Muḥammad al-Dālī. Taqdīm: Dr. Shākir al-Faḥḥām. Dār Ṣādir, cet. 2.
Al-Azharī, Khālid ibn ʿAbd Allāh ibn Abī Bakr ibn Muḥammad (2000 M). Sharḥ al-Taṣrīḥ ʿalā al-Tawḍīḥ aw al-Taṣrīḥ bi-Maḍmūn al-Tawḍīḥ fī al-Naḥw. Bayrūt, Lubnān: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, cet. 1.
Al-Azharī, Muḥammad ibn Aḥmad ibn al-Azharī al-Harawī, Abū Manṣūr (2001 M). Tahdhīb al-Lughah. Taḥqīq: Muḥammad ʿAwaḍ Murʿib. Bayrūt: Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-ʿArabī.
Al-Baghdādī, ʿAbd al-Qādir ibn ʿUmar al-Baghdādī (1997 M). Khizānat al-Adab wa-Lubb Lubāb Lisān al-ʿArab. Taḥqīq wa-sharḥ: ʿAbd al-Salām Muḥammad Hārūn. Al-Qāhirah: Maktabat al-Khānjī, cet. 4.
Al-Farāhīdī, al-Khalīl ibn Aḥmad ibn ʿAmr ibn Tamīm. Kitāb al-ʿAyn. Taḥqīq: Dr. Mahdī al-Makhzūmī dan Dr. Ibrāhīm al-Sāmarrāʾī. Dār wa-Maktabat al-Hilāl.
Al-Fāriḍī, Shams al-Dīn Muḥammad (2018 M). Sharḥ al-Imām al-Fāriḍī ʿalā Alfiyyat Ibn Mālik. Taḥqīq: Abū al-Kumayt Muḥammad Muṣṭafā al-Khaṭīb. Bayrūt, Lubnān: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, cet. 1.
Al-Jurjānī, ʿAbd al-Qāhir ibn ʿAbd al-Raḥmān al-Jurjānī (1987 M). Al-Miftāḥ fī al-Ṣarf. Taḥqīq wa-taqdīm: Dr. ʿAlī Tawfīq al-Ḥamad. Kulliyyat al-Ādāb, Jāmiʿat al-Yarmūk, Irbid, ʿAmmān, cet. 1.
Al-Khwārizmī, Ṣadr al-Afāḍil, al-Qāsim ibn al-Ḥusayn (1990 M). Sharḥ al-Mufaṣṣal fī Ṣanʿat al-Iʿrāb li-al-Zamakhsharī al-Mawsūm bi-al-Takhmīr. Taḥqīq: Dr. ʿAbd al-Raḥmān ibn Sulaymān al-ʿUthaymīn. Makkah al-Mukarramah: Jāmiʿat Umm al-Qurā; Bayrūt, Lubnān: Dār al-Gharb al-Islāmī, cet. 1.
Al-Marzūqī, Aḥmad ibn Muḥammad ibn al-Ḥasan (2003 M). Sharḥ Dīwān al-Ḥamāsah. Taḥqīq: Gharīd al-Shaykh. Waḍʿ fahārisih al-ʿāmmah: Ibrāhīm Shams al-Dīn. Bayrūt, Lubnān: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
Al-Mubarrad, Muḥammad ibn Yazīd ibn ʿAbd al-Akbar. Al-Muqtaḍab. Taḥqīq: Muḥammad ʿAbd al-Khāliq ʿAẓīmah. Bayrūt: ʿĀlam al-Kutub.
Al-Murādī, Abū Muḥammad Badr al-Dīn (2008 M). Tawḍīḥ al-Maqāṣid wa-al-Masālik bi-Sharḥ Alfiyyat Ibn Mālik. Sharḥ wa-taḥqīq: ʿAbd al-Raḥmān ʿAlī Sulaymān. Dār al-Fikr al-ʿArabī, cet. 1.
Al-Qifṭī, Jamāl al-Dīn, Abū al-Ḥasan (1982 M). Inbāh al-Ruwāh ʿalā Anbāh al-Nuḥāh. Taḥqīq: Muḥammad Abū al-Faḍl Ibrāhīm. Al-Qāhirah: Dār al-Fikr al-ʿArabī; Bayrūt: Muʾassasat al-Kutub al-Thaqāfiyyah.
Al-Ṣabbān, Muḥammad ibn ʿAlī al-Ṣabbān (1997 M). Ḥāshiyat al-Ṣabbān ʿalā Sharḥ al-Ashmūnī li-Alfiyyat Ibn Mālik. Bayrūt, Lubnān: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, cet. 1.
Al-Shāṭibī, Ibrāhīm ibn Mūsā, Abū Isḥāq (2007 M). Al-Maqāṣid al-Shāfiyah fī Sharḥ al-Khulāṣah al-Kāfiyah. Taḥqīq: Majmūʿat Muḥaqqiqīn. Makkah al-Mukarramah: Maʿhad al-Buḥūth al-ʿIlmiyyah wa-Iḥyāʾ al-Turāth al-Islāmī bi-Jāmiʿat Umm al-Qurā.
Al-Shinqīṭī, Muḥammad Maḥmūd (1965 M). Dīwān al-Hudhaliyyīn. Al-Qāhirah, Jumhūriyyat Miṣr al-ʿArabiyyah: Al-Dār al-Qawmiyyah li-al-Ṭibāʿah wa-al-Nashr. Taḥqīq: Farīq Rābiṭat al-Nussākh bi-Riʿāyat Markaz al-Nukhbah al-ʿIlmiyyah.
Al-Sīrāfī, al-Ḥasan ibn ʿAbd Allāh, Abū Saʿīd (2008 M). Sharḥ Kitāb Sībawayh. Taḥqīq: Aḥmad Ḥasan Mahdalī dan ʿAlī Sayyid ʿAlī. Bayrūt, Lubnān: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
Al-Sīrāfī, Yūsuf ibn Abī Saʿīd al-Ḥasan ibn ʿAbd Allāh (1974 M). Sharḥ Abyāt Sībawayh. Taḥqīq: Dr. Muḥammad ʿAlī al-Rīḥ Hāshim. Murājaʿah: Ṭāhā ʿAbd al-Raʾūf Saʿd. Al-Qāhirah, Miṣr: Maktabat al-Kulliyyāt al-Azhariyyah; Dār al-Fikr li-al-Ṭibāʿah wa-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ.
Al-Suyūṭī, ʿAbd al-Raḥmān ibn Abī Bakr, Jalāl al-Dīn (1401 H). Bughyat al-Wuʿāh fī Ṭabaqāt al-Lughawiyyīn wa-al-Nuḥāh. Taḥqīq: Muḥammad Abū al-Faḍl Ibrāhīm. Ṣaydā, Lubnān: Al-Maktabah al-ʿAṣriyyah.
Al-Suyūṭī, ʿAbd al-Raḥmān ibn Abī Bakr, Jalāl al-Dīn (1989 M). Al-Iqtirāḥ fī al-Naḥw wa-Jadaluh. Taḥqīq: Dr. Maḥmūd Fajjāl. Dimashq: Dār al-Qalam.
Al-Suyūṭī, ʿAbd al-Raḥmān ibn Abī Bakr, Jalāl al-Dīn (1998 M). Al-Muzhir fī ʿUlūm al-Lughah wa-Anwāʿihā. Taḥqīq: Fuʾād ʿAlī Manṣūr. Bayrūt: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
Al-Thamānīnī, al-Qāsim ʿUmar ibn Thābit al-Thamānīnī (1999 M). Sharḥ al-Taṣrīf. Taḥqīq: Dr. Ibrāhīm ibn Sulaymān. Maktabat al-Rushd, cet. 1.
Al-Zabīdī, Muḥammad Murtaḍā al-Ḥusaynī al-Zabīdī (2001 M). Tāj al-ʿArūs min Jawāhir al-Qāmūs. Taḥqīq: Jamāʿah min al-Mukhtaṣṣīn. Al-Kuwayt: Wizārat al-Irshād wa-al-Anbāʾ; al-Majlis al-Waṭanī li-al-Thaqāfah wa-al-Funūn wa-al-Ādāb.
ʿAmr ibn Kulthūm. Dīwān Abī Duʾād al-Iyādī (1996 M). Taḥqīq: Īmīl Badīʿ Yaʿqūb.
Aws ibn Ḥajar (1979 M). Dīwān Aws ibn Ḥajar. Taḥqīq wa-sharḥ: Dr. Muḥammad Yūsuf Najm. Dār Ṣādir, cet. 3.
Ḍayf, Shawqī, Aḥmad Shawqī ʿAbd al-Salām. Al-Madāris al-Naḥwiyyah. Dār al-Maʿārif.
Ibn al-Athīr, Majd al-Dīn Abū al-Saʿādāt (1420 H). Al-Badīʿ fī ʿIlm al-ʿArabiyyah. Taḥqīq: Dr. Fatḥī Aḥmad ʿAlī al-Dīn. Makkah al-Mukarramah, al-Mamlakah al-ʿArabiyyah al-Suʿūdiyyah: Jāmiʿat Umm al-Qurā.
Ibn al-Ḥājib, ʿUthmān ibn ʿUmar ibn Abī Bakr ibn Yūnus, Abū ʿAmr Jamāl al-Dīn (1989 M). Amālī Ibn al-Ḥājib. Taḥqīq: Dr. Fakhr Ṣāliḥ Sulaymān Qadārah. Al-Urdun: Dār ʿAmmār; Bayrūt: Dār al-Jīl.
Ibn al-Khabbāz, Aḥmad ibn al-Ḥusayn ibn al-Khabbāz (1990 H). Tawjīh al-Lumaʿ. Taḥqīq: Prof. Dr. Fāyiz Zakī Muḥammad Diyāb. Jumhūriyyat Miṣr al-ʿArabiyyah: Dār al-Salām li-al-Ṭibāʿah wa-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ wa-al-Tarjamah, cet. 2.
Ibn al-Qaṭṭāʿ al-Ṣiqillī (1980 M). Abniyat al-Asmāʾ wa-al-Afʿāl wa-al-Maṣādir. Taḥqīq: Aḥmad Muḥammad ʿAbd al-Dāʾim. Al-Qāhirah: Dār al-Kutub wa-al-Wathāʾiq al-Qawmiyyah.
Ibn al-Sarrāj, Abū Bakr Muḥammad ibn al-Sarī ibn Sahl (1431 H). Al-Uṣūl fī al-Naḥw. Taḥqīq: ʿAbd al-Ḥusayn al-Fatlī. Bayrūt, Lubnān: Muʾassasat al-Risālah.
Ibn ʿAqīl, Bahāʾ al-Dīn ibn ʿAqīl (2016 H). Al-Musāʿid ʿalā Tashīl al-Fawāʾid. Taḥqīq: Dr. Muḥammad Kāmil Barakāt. Jāmiʿat Umm al-Qurā; Dār al-Fikr, Dimashq; Dār al-Madanī, Jeddah.
Ibn Hishām al-Anṣārī, Jamāl al-Dīn Abū Muḥammad ʿAbd Allāh ibn Yūsuf (1986 M). Takhlīṣ al-Shawāhid wa-Talkhīṣ al-Fawāʾid. Taḥqīq: Dr. ʿAbbās Muṣṭafā al-Ṣāliḥī. Baghdād: Dār al-Kitāb al-ʿArabī, cet. 1.
Ibn Jinnī, Abū al-Fatḥ (1431 H). Al-Khaṣāʾiṣ. Taḥqīq: Muḥammad ʿAlī al-Najjār. Al-Hayʾah al-Miṣriyyah al-ʿĀmmah li-al-Kitāb, cet. 4.
Ibn Jinnī, Abū al-Fatḥ ʿUthmān (1421 H). Sirr Ṣināʿat al-Iʿrāb. Bayrūt, Lubnān: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, cet. 1.
Ibn Jinnī, Abū al-Fatḥ ʿUthmān ibn Jinnī al-Mawṣilī (1954 M). Al-Munṣif. Dār Iḥyāʾ al-Turāth al-Qadīm, cet. 1.
Ibn Mālik al-Ṭāʾī al-Jayyānī, Muḥammad ibn ʿAbd Allāh (2002 M). Ījāz al-Taʿrīf fī ʿIlm al-Taṣrīf. Taḥqīq: Muḥammad al-Mahdī ʿAbd al-Ḥayy ʿAmmār Sālim. ʿImādat al-Baḥth al-ʿIlmī bi-al-Jāmiʿah al-Islāmiyyah, al-Madīnah al-Munawwarah, al-Mamlakah al-ʿArabiyyah al-Suʿūdiyyah.
Ibn Manẓūr, Muḥammad ibn Mukarram ibn ʿAlī (1414 H). Lisān al-ʿArab. Bayrūt: Dār Ṣādir.
Ibn ʿUṣfūr, ʿAlī ibn Muʾmin ibn Muḥammad, Abū al-Ḥasan, al-maʿrūf bi-Ibn ʿUṣfūr (1996 M). Al-Mumtiʿ al-Kabīr fī al-Taṣrīf. Maktabat Lubnān.
Ibn Yaʿīsh, ʿAlī ibn Yaʿīsh ibn Abī al-Sarāyā Muḥammad ibn ʿAlī, Abū al-Baqāʾ (2001 M). Sharḥ al-Mufaṣṣal li-al-Zamakhsharī. Muqaddimah: Dr. Īmīl Badīʿ Yaʿqūb. Bayrūt, Lubnān: Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah, cet. 1.
Imruʾ al-Qays ibn Ḥujr ibn al-Ḥārith (200 M). Dīwān Imruʾ al-Qays. Iʿtanā bih: ʿAbd al-Raḥmān al-Muṣṭāwī. Bayrūt: Dār al-Maʿrifah, cet. 2.
Nāẓir al-Jaysh, Muḥammad ibn Yūsuf ibn Aḥmad (1428 H). Tamhīd al-Qawāʿid bi-Sharḥ Tashīl al-Fawāʾid. Dirāsah wa-taḥqīq: Prof. Dr. ʿAlī Muḥammad Fākhir wa-ākharūn. Al-Qāhirah, Jumhūriyyat Miṣr al-ʿArabiyyah: Dār al-Salām li-al-Ṭibāʿah wa-al-Nashr wa-al-Tawzīʿ wa-al-Tarjamah.
Ṣalāḥ al-Dīn (1431 H). Dirāsāt fī al-Naḥw. Maṣdar al-Kitāb: Mawqiʿ Ittiḥād Kuttāb al-ʿArab.
Sībawayh, ʿAmr ibn ʿUthmān ibn Qanbar, Abū Bishr (1988 M). Al-Kitāb. Taḥqīq: ʿAbd al-Salām Muḥammad Hārūn. Al-Qāhirah: Maktabat al-Khānjī.
Thaʿlab, Aḥmad ibn Yaḥyā ibn Zayd ibn Sayyār al-Shaybānī bi-al-Walāʾ, Abū al-ʿAbbās (1948 M). Majālis Thaʿlab.
ʿUmar, Aḥmad Mukhtār ʿAbd al-Ḥamīd (2003 M). Al-Baḥth al-Lughawī ʿinda al-ʿArab. ʿĀlam al-Kutub.
DOI: https://doi.org/10.18860/ijazarabi.v9i4.41135
Refbacks
- There are currently no refbacks.
Copyright (c) 2026 Sorour Sabah Abed Salem, Rafe' Khalaf Jassim Al-Janabi
License URL: https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/



